Gediz Tarihi Ekonomisi VE Yaşamı
Yazan: poler Şubat 20, 2008
« Gediz Depremi Ve Gazete Manşetleri
Gediz Tarihi Ekonomisi VE Yaşamı
Gediz’in bilinen en eski tarihçesi M.Ö. Firikyalılar dönemine rastlamaktadır. Bu dönemde Kadı adı ile anılmaktadır. Halk arasında Kışlak Önü (Kışla Önü) diye bilinen bu muhit ile Balca mevkii üzerinde kurulmuş bir kenttir.
Firikya’nın Büyük ve Küçük Firikya diye ikiye bölünmesinden sonra Kütahya ilçeleriyle birlikte Kadı dahil Küçük Firikyaya verilmiştir. Böylece Küçük Firikya Epiked kısmında kalmıştır.
19. Yüzyılda buraları dolaşan ve Küçük Asya adıyla yazdığı eseri dilimize çeviren Sari Taksiye burası hakkında şu malumatı vermiştir. Nehre hakim olan sivri esasen burkani doğan üstünde vaktirle bir şato vardı.Ondan evvelde Kadı şehrinin hisarı bulunmak tabidir.Yerliler bu mevkiye kale derler.Kaleler üzerinde yontulmuş bir kaç merdiven basamağı görülmektedir.
Bu dönemde Eski Gediz’in olduğu alan göl halindedir. Bu merdivenlerden sandallara binilir sefa yapılır. Balık tutulurmuş.Yakın zamanımıza kadar yontma merdivenlerin sağında demir toklar mevcuttur. Sonradan biliniççe bu tokalar yok edilmiştir.
Kadı şehri, Kadımı Makedonya Muhacirleri ile iskan edilen Bilan meydanındadır. Kadı Bizans hükümdarı zamanında Piskopos merkezi olmuştur. Baş papazı Filip beşinci meclisi kebirde mukayyettir.Şehrin nehri üzerindeki köprüsü yerlilerce bilinen eski eserdir.Hakikaten Kurunuvusta devrine ait sivri kemer üzerinde yapılmış bir köprüdür.Çıkıntı başları üzerinde başları nakışlı biri erkek, biri kadın iki heykel vardır.
İkinci bilinen adı Ketah’dır. Ketah Kadı şehri asarlarının üzerinde (Asar ardı diye anılan yerde) kurulmuştur.
Çok büyük bir depremde Gediz Kalesi ikiye ayrılmış kitlesel ölümler meydana gelmiştir.Göl suyu boşaltılmıştır. Nehir yatağı yarılan kaya içinden akmaya başlamıştır.
Bizanslılar döneminde ise adı Gedenos’tur.Daha sonra Gedos, olarak anılmıştır.Gediz Germiyanoğulları idaresinde iken Tavşanlı,Emet, Kütahya ve Simav cihaz tahrikiyle Osmanlılara verildiği halde burası bu durumdan hariç bırakılmış Gediz’in Osmnalılara intikali 1428′den sonra olup Emet ile beraber Voyvodalıkla idare edilmiştir.
Gediz’e 1540 yılında Mustafa Bin Hamza adlı bir zat tarafından yaptırılan bir cami (Kurşunlu Cami) ile mimari meşhur Mimar Sinan’ın kalfası olduğu söylenilen ve 1553 yılında Darüssaade Ağası Gazanfer Ağa tarafından yaptırılan bir cami(Ulu Cami) ve Hamam Osmanlılar zamanından kalma tarihi eselerdir.
Gediz kurulduğu tarihden itibaren doğla özelliği dolayısı ile sık sık tabii afetlere karşı karşıya kalmıştır. 1875-1901-1911 ve 1945 yılında meydana gelen sel felaketlerinde toplam 88 kişi ölmüştür. Deprem afetinde ise Gediz üzerindeki etkisi önceki tarihten itibaren çok fazla olmuştur. Gediz sel baskını, toprak kayması ve deprem felaketinin oluşmasına uygun teknotil yapısı ile 05.08.1970 tarihinde Simav karayolu üzerindeki Eski Gediz’e 7 km. mesafedeki karılar pazarı mevkiine her türlü alt yapısı ve ılık anda 2355 konut, 485 iş yeri, köylerde ise 3519 konut yapılmıştır. Daha sonra ilave edilen birimlerle bu sayı 9359 ulaşmıştır.
